AQSh Kongressida Tijorat Haydovchilik Litsenziyasini (CDL) olish qoidalarini sezilarli darajada o'zgartirishi mumkin bo'lgan yangi qonun loyihasi kiritildi. Hujjatda barcha CDL imtihonlari faqat ingliz tilida, tarjimalarsiz yoki ko'p tilli versiyalarsiz o'tkazilishi talab qilinadi.
Tashabbus allaqachon yuk tashish sanoatida faol muhokamalarni qo'zg'adi, chunki bu yo'l harakati xavfsizligi, haydovchilarni tayyorlash va kasbga kirish imkoniyatiga bevosita ta'sir qiladi.
Sanoat nashri The Trucker tomonidan e'lon qilingan ma'lumotlarga ko'ra, qonun loyihasi 2025 yil boshida bir guruh respublikachi qonunchilar tomonidan kiritilgan.
Taklif etilgan o'zgarishlar shuni taklif qiladiki:
- CDL imtihonining nazariy qismi faqat ingliz tilida o'tkazilishi kerak;
- amaliy imtihon ham haydovchining ingliz tilida ko'rsatmalarni tushunish qobiliyatini tasdiqlashi kerak;
- davlatlar endi imtihon materiallarini boshqa tillarga tarjima qilish imkoniyatiga ega bo'lmaydi.
Tashabbus mualliflaridan biri 2025 yil 16 yanvarda qonun loyihasining maqsadi "litsenziyalash tizimidagi xavfli bo'shliqni yopish" va yo'l harakati xavfsizligini oshirish ekanligini aytdi.
Tijorat haydovchilari uchun ingliz tilini bilish bo'yicha federal talablar uzoq vaqtdan beri mavjud. Federal Motor Carrier Safety Administration (FMCSA) qoidalarida haydovchi yo'l belgilari va signallarini tushunishi, inspektorlar va favqulodda xizmatlar bilan muloqot qilishi, hisobotlar va rasmiy hujjatlarni to'ldirishi kerakligi aniq belgilangan.
Bu talablar FMCSA federal qoidalarida mustahkamlangan va yo'l tekshiruvlari davomida qo'llaniladi, regulyatorning rasmiy tushuntirishida batafsil bayon etilgan: FMCSA English Language Proficiency Requirements.
Biroq, amalda, ba'zi shtatlar CDL yozma imtihonini boshqa tillarda o'tkazishga ruxsat berishdi, bu esa qonun tarafdorlari fikriga ko'ra, rasmiy talablar va haydovchilarni tayyorlashning haqiqiy darajasi o'rtasida ziddiyat yaratdi.
Qonun loyihasini qo'llab-quvvatlayotgan senatorlar va kongressmenlar bu immigratsiya siyosati haqida emas, balki xavfsizlik haqida ekanligini ta'kidlaydilar.
Senator Tom Cotton, shunga o'xshash tashabbus haqida izoh berar ekan, 2025 yil 9 yanvarda "ko'p tonnali yuk mashinalari haydovchilari yo'l belgilari, politsiya ko'rsatmalari va favqulodda ko'rsatmalarni tarjimonsiz tushunishi kerak" deb aytdi. Uning pozitsiyasi AQSh Senatining rasmiy press-relizida bayon etilgan: Cotton, Barr Introduce English-Only CDL Testing Bill.
Tashabbusni qo'llab-quvvatlayotgan ba'zi sanoat uyushmalari ham bor, ular til to'siqlari tekshiruvlar yoki favqulodda vaziyatlarga javob berishni murakkablashtirgan holatlar sonining ortganiga ishora qilmoqda.
Qonun loyihasiga qarshi chiqqanlar quyidagilardan qo'rqishadi:
- yangi choralar ingliz tili ona tili bo'lmagan tajribali haydovchilar uchun kasbga kirishni qiyinlashtiradi;
- haydovchilar yetishmovchiligi, ayniqsa, ayrim mintaqalarda, yanada yomonlashishi mumkin;
- xavfsizlik masalasi har doim ham til bilan bevosita bog'liq emas, balki ko'proq tayyorgarlik sifatiga bog'liq.
Mutaxassislar qonun loyihasining kelajagi tegishli qo'mitalardagi muhokamalar va mumkin bo'lgan o'zgartirishlarga bog'liq bo'lishini ta'kidlaydilar.
Nashr etilgan paytda qonun loyihasi Kongressda ko'rib chiqilmoqda. Agar qabul qilinsa, shtatlar CDL litsenziyalash tartib-qoidalarini qayta ko'rib chiqishlari kerak bo'ladi va kelajakdagi haydovchilar imtihonlarga faqat ingliz tilida tayyorlanishlari kerak bo'ladi.
Yuk tashish sanoati uchun bu so'nggi yillarda xavfsizlik va mehnat bozoriga bevosita ta'sir qiluvchi eng muhim tartibga soluvchi o'zgarishlardan biri bo'lishi mumkin.