2025 yilda AQShda tijorat transport vositalari haydovchilarining ingliz tilini bilish darajasi bo'yicha qizg'in bahs-munozara boshlandi. Buning sababi yangi qoidalar emas, balki ularning ijrosini kuchaytirish va davlatlararo vazn stansiyalarida to'g'ridan-to'g'ri tekshiruvlarni o'rnatishga urinish edi.
Federal qoidalar uzoq vaqtdan beri CDL haydovchisining yo'l belgilari, inspektorlarning savollariga javob berish va hujjatlarni to'ldirish uchun ingliz tilini yetarli darajada o'qiy va gapira olishini talab qiladi. Bu FMCSA qoidalarida mustahkamlangan va hech qachon rasmiy ravishda bekor qilinmagan.
Biroq, 2025 yil may oyida AQSh Transport Departamenti va FMCSA rasmiy ravishda qat'iy ijroni qaytarishni e'lon qildi. Nashr etilgan aniqlikda agentlik yetarli darajada ingliz tilini bilmaslik haydovchini xizmatdan zudlik bilan chetlatilishiga olib kelishi mumkinligini aniq bayon qildi (xizmatdan tashqarida). Hujjatda ta'kidlanadi: "haydovchi tarjimonlar, kartalar yoki mobil ilovalarsiz inspektor bilan muloqot qila olishi kerak" — FMCSA rasmiy aniqligidan 2025 yil 20 maydagi iqtibos (FMCSA).
Muhim voqea 2025 yil bahorida AQSh Prezidenti tomonidan imzolangan ijroiy buyruq edi. Hujjat Transport Departamentiga qoidalarni qo'llashda "sog'lom fikr"ni tiklash va til talablarini ijrosini kuchaytirishni buyurdi. Shundan so'ng FMCSA va CVSA til talabining buzilishini xizmatdan chetlatish uchun rasmiy asoslar ro'yxatiga kiritdi, 2025 yil 25 iyundan boshlab (Federal Register).
Ushbu qadamlar fonida Kongressga H.R. 5177 (WEIGH Act) qonun loyihasi kiritildi. Uning mohiyati har safar tijorat transporti davlatlararo vazn stansiyasiga kirganda, til talablariga rioya qilishni tekshirishni davlatlardan talab qilishdir. Bu vazn stansiyalari nafaqat vazn va hujjatlarni tekshirish nuqtalariga, balki haydovchining ingliz tilida muloqot qila olish qobiliyatini sinovdan o'tkazish uchun doimiy nuqtalarga aylanishi mumkinligini anglatadi.
Muhim eslatma: 2025 yil kuz holatiga ko'ra, hujjat qabul qilinmagan va Kongress qo'mitalarida ko'rib chiqilmoqda (Congress.gov).
Federal qonun qabul qilinmagan bo'lsa-da, davlatlar turlicha harakat qilmoqda. Texas allaqachon "nol toqat" siyosatini e'lon qildi, boshqa mintaqalar esa yagona sinov standartining yo'qligidan xavotir bildirmoqda. Sanoat vakillari xavf-xatarlar haqida ogohlantirmoqda:
- vazn stansiyalarida kechikishlar;
- til bilimini baholashda subyektivlik;
- diskriminatsiya tufayli potensial sud jarayonlari.
WEIGH Act qabul qilinmagan bo'lsa ham, haqiqat allaqachon o'zgardi. Tashuvchilarga haydovchining quyidagilarni qila olishini hujjatlashtirish tavsiya etiladi: inspektorning savollarini tushunish, marshrutni tushuntirish, tarjimonlarsiz logbook va yuk hujjatlari bilan ishlash.
FMCSA bayonotlari ko'rsatganidek, yo'nalishni yanada yumshatish ehtimoli kam. Aksincha, ingliz tilini bilish yuk mashinasining texnik holati yoki xizmat soatlari kabi xavf omiliga aylanmoqda.
Immigrant haydovchilar va ko'p tilli xodimlar bilan ishlaydigan kompaniyalar uchun bu bir narsani anglatadi: ingliz tili nihoyat rasmiy talabdan ishga ruxsat berish uchun amaliy shartga aylandi.